1. Gluten in geneesmiddelen, supplementen en verzorgingsproducten. Waar moet je op letten?
Geneesmiddelen vallen onder de farmaceutische regelgeving en niet onder de reguliere voedingsetikettering. Het bekende Crossed Grain-logo zal dan ook nooit op medicatie staan.
- Geneesmiddelen & hulpstoffen: Lactose, microkristallijne cellulose, maïszetmeel, aardappelzetmeel, rijstzetmeel en magnesiumstearaat zijn van nature glutenvrij.
- Aandachtspunt tarwezetmeel (Triticum aestivum): Tarwezetmeel kan als bindmiddel worden gebruikt. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) stelt dat tarwezetmeel in geneesmiddelen over het algemeen als veilig wordt beschouwd (glutengehalte onder 20 ppm). Toch is bij zeer gevoelige patiënten of bij hogere dagelijkse doseringen (meerdere dragees/tabletten per dag) extra waakzaamheid geboden.
- Onverwachte bronnen & toedieningsvormen: Wees extra alert bij vloeibare bereidingen (zoals kindersiropen of drinkbare suspensies), kauwtabletten en bruistabletten. Hierin worden soms onverwacht bind-, vul- of smaakstoffen op basis van tarwe(zet)meel gebruikt.
- Voedingssupplementen: Supplementen vallen wél onder de reguliere allergenenwetgeving. Fabrikanten zijn wettelijk verplicht om glutenbevattende ingrediënten (tarwe, gerst, rogge, haver) expliciet en vetgedrukt te vermelden in de ingrediëntenlijst.
- Lippenbalsem, tandpasta & verzorging:Gluten wordt niet door de huid opgenomen. Producten die rechtstreeks met de mond in contact komen (zoals lippenbalsem, lippenstift, tandpasta) of handcrème/zonnecrème die via de handen in contact kunnen komen met de mond, moeten glutenvrij zijn om accidentele inname te vermijden.
Let op de verpakking/INCI-lijst op:
- Tarwe/Tarwekiemolie: Triticum Vulgare of Triticum aestivum
- Gerst: Hordeum vulgare
- Rogge: Secale cereale
- Haver: Avena sativa
2. Hulpstoffen verifiëren & magistrale bereidingen
Om snel de geschiktheid van een specifieke hulpstof of preparaat te verifiëren:
- APB-databank / gezondheidsgids: De meest efficiënte bron voor een snelle check van de hulpstoffen (rubriek 6.1 SKP) of eventuele verplichte EMA-waarschuwingen bij tarwezetmeel. Bij twijfel kan de medische dienst van de farmaceutische firma rechtstreeks gecontacteerd worden.
- Alertheid bij merkwissels (generisch): Het actieve bestanddeel van een generisch alternatief is identiek, maar de hulpstoffen kunnen verschillen per fabrikant.
- Dossiermelding: Voeg de melding ‘Coeliakie’ toe aan het farmaceutisch patiëntendossier (FPD) zodat de software automatisch een waarschuwing geeft bij het scannen van een voorschrift.
- Wees alert bij magistrale bereidingen: Gebruik uitsluitend gecertificeerde, glutenvrije grondstoffen. Voorkom kruisbesmetting door de bereidingstafel, de mortier, stamper en capsulemachine grondig te reinigen van eventuele reststoffen van eerdere bereidingen
3. Signaalfunctie: de brug naar de huisarts
In de dagelijkse praktijk ziet u regelmatig patiënten die zonder voorschrift (OTC) vragen om middelen voor aanhoudende, onverklaarde klachten. U kunt hen gericht doorverwijzen:
- Vraag attent door bij chronisch OTC-gebruik: Gebruikt een patiënt herhaaldelijk middelen tegen diarree, spijsverteringsklachten of supplementen tegen vermoeidheid en/of anemie zonder dat er een diagnose is gesteld?
- Gerichte doorverwijzing naar de huisarts: Adviseer de patiënt om bij de huisarts expliciet te vragen naar een bloedonderzoek op coeliakie (tTG-IgA en Totaal IgA). Geef eventueel een link naar onze zelftest of symptomenchecklist mee om aan de huisarts te tonen.
- Geen dieetverandering vóór de test: Dring erop aan dat de patiënt nog niet glutenvrij begint te eten voor de diagnostiek (bloedafname en eventuele biopsie) is afgerond. Het schrappen van gluten maakt een betrouwbare diagnose onmogelijk.
Nuttige documenten & links
